تست برتر پنجشنبه 8 مرداد 1394 09:59 ب.ظ نظرات ()
قسمت پنجم : تکنولوژی پزشکی هسته ای

معرفی:

پزشکی هسته ای (Nuclear Medicine) حوزه ای میان رشته ای (ناشی از تلفیق دانش، روش و تجارب دو یا چند حوزه علمی و تخصصی) و برخاسته از رشته های تصویربرداری پزشکی، فیزیک پزشکی و پرتونگاری مولکولی است که از خواص هسته‌ای مواد (مثل رادیوایزوتوپ‌ها) برای تشخیص و درمان بیماری‌ها استفاده می‌کند.در تعریفی تخصصی تر، رشته پزشکی هسته ای عبارتست از کلیه اقدامات تخصصی، تشخیصی و درمانی در دو حیطه بالینی و پاراکلینیکی که در آن از چشمه های باز مواد رادیواکتیو استفاده می شود.

هدف از این رشته، تربیت افراد كارآمدی است كه بتوانند زیر نظر پزشكان و متخصصان درمراكز تشخیصی و درمانی پزشكی هسته‌ای و نیز مراكز آموزشی مرتبط، بیماران را در مورد چگونگی مصرف صحیح داروهای رادیواكتیو (رادیو داروها) تجویز شده و حفاظت آنان در برابر اشعه یونساز، عملاً یاری نمایند.از مهمترین کاربردهای این رشته می توان به کاربردهای بالینی رادیو بیولوژی، استفاده از رادیو داروها، حفاظت در برابر اشعه و دوزیمتری اشاره کرد.

امروزه پزشكى هسته اى یك بخش مهم و وابسته به علوم پزشكى شده است. تولید رادیو دارو ها  و تركیبات آنها براى كاربرد در پزشكى هسته اى، یك بخش مهم فعالیت هاى هسته اى و رادیو شیمى را تشكیل می دهد. توسعه ژنراتور هاى دارویى امكان استفاده از رادیو نوكلویید هاى با نیمه عمر كوتاه را در هر زمان در پزشكى ممكن ساخته است.

برخى از كاربرد هاى عمومى رادیو نوكلویید ها در علوم طبیعى شناخته شده عبارتند از:

_ اكولوژى (جذب عناصر كم مقدار وراذیو نوكلویید از محیط زیست اطراف توسط گیاهان،حیوانات یا انسان)

_آنالیز(تعیین عناصر كم مقدار یا تركیبات آنها در گیاه،حیوان و انسان)

_فیزیولوژى و متابولیسم(واكنش ها و فرایند هاى بیو شیمیایى عناصر و تركیبات آنها در گیاهان،حیوانات و انسان 

_تشخیص(شناسایى و تعیین موقعیت امراض)

_معالجه(درمان امراض)

در پزشكى هسته اى، استفاده از پرتو اطلاعاتى را در مورد عملكرد اعضا خاص یك فرد یا بیمار در اختیار قرار می دهد، كه اكثرا به معالجه بیمار منجر می گردد. در اكثر موارد این اطلاعات سبب می شود كه پزشك قادر باشد به سرعت، تشخیص دقیق بیمارى را بدهد. تیروئید، استخوان ها، قلب، كبد و خیلی اعضا دیگر به سادگى به كمك رادیو ایزوتوپ ها تصویر بردارى شده واختلال عملكرد آنها آشكار می گردد. در برخى موارد عضو مریض بیمار یا تومر را مى توان با پرتو درمانى معالجه نمود . در كشورهاى پیشرفته كه 26 درصد  از جمعیت جهان را در خود جاى مى دهند تعدد تستهاى پزشكى هسته اى 9/1 درصد در سال وتعدد درمان با رادیو ایزوتوپها حدود یك دهم رقم آمار فوق است. بنا بر این پزشكى هسته اى یك تخصص پزشكى است كه با روشهاى ایمن، بدون درد و كم هزینه هم براى تشخیص ( تصویربردارى ) وهم معالجه بیمارى، كاربردهاى زیادى دارد . در پزشكى هسته اى تصویر بردارى یك روش منحصر به فرد است كه ساختمان و عملكرد اعضاى بدن را به طور واقعى و حقیقى نشان مى دهد . این تكنیك، در مقابل رادیو لوژى تشخیصى قرار دارد كه مبتنى بر آناتومى بدن است . این راهى است براى‌ جمع آورى اطلاعات دقیقتر پزشكى كه در غیر این صورت و عدم دسترسى به آن، عمل جراحى یا تستهاى تشخیصى گرانترى بر بیمار تحمیل مى گردد .

پزشكی هسته اى امروزه یك امر غیر قابل اجتناب، در رابطه با بیماران و مراقبت از آنان، در تشخیص، مدیریت، درمان و جلوگیری از یك سرى امراض مورد استفاده قرار می گیرد. روش هاى تصویر بردارى پزشكى هسته اى اكثرا نا هنجارى هایى را در مراحل اولیه انتشار مرض و یا آغاز بیمارى شناسایى می كند كه در واقع این نوع بیمارى ها توسط روش هاى تصویر بردارى هسته اى زودتر از ظاهر شدن عوارض كلینیكى قابل تشخیص می شوند، این تشخیص زود هنگام، اجازه می دهد تا بیمارى خیلى زود در زمانى كه موفقیت درمان بیشتر است مورد معالجه قرار گیرد.

                      

بازارکار رشته پزشکی هسته ای:

این رشته از رشته های تقریبا نوپای کشور محسوب می شود.مزیت مهمی که رشته دارد تعداد کم فارغ التحصیلان این رشته است اما نمی توان گفت که از نظر درآمد رشته فوق العاده ایست!همچنین از نظر بازارکار فارغ التحصیلان رشته با مشکلاتی موجه هستند.پیشنهاد می شود قبل از ورود به رشته با مشاوری مجرب مشورت شود اما چیزی که مشخص است این است که دانشجوی باانگیزه و دارای پشتکار، کار شایسته خود را می یابد.این رشته برای علاقه مندان به تحقیق و همچنین شیمی و فیزیک رشته ای فوق العاده جذاب است.

مقاطع تحصیلی رشته پزشکی هسته ای:

این رشته در ایران در حال حاضر در دو مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد عرضه می شود.در کشور های پیشرفته فارغ التحصیلان این رشته عموما در 4 حرفه ظاهر می شوند که شامل:

  • بعنوان یک تخصص پس از اتمام دوره طبابت
  • تکنولوژیست هسته ای که اغلب در سطح کارشناسی ارشد خاتمه می یابد
  • داروگر هسته ای که یک گرایش پیشرفته از رشته داروسازی است
  • دکترای (PhD) پزشکی هسته ای که غالبا یک شغل آکادمیک است

در ایران هم فارغ التحصیلان مقطع کارشناسی می توانند در گرایش های زیر در مقطع کارشناسی ارشد ادامه تحصیل دهند:1-رشته مهندسی پزشکی(بیوالکتریک)2-رشته مهندسی پزشکی(زیست مواد)3-رشته اپیدمیولوژی4-رشته ارزیابی فناوری سلامت4-رشته اقتصاد بهداشت5-رشته انفورماتیک پزشکی6-رشته رادیوبیولوژی و حفاظت پرتویی7-رشته امارزیستی8-رشته فیزیک پزشکی9-رشته فناوری اطلاعات سلامت10-رشته کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی11-رشته مدیریت خدمات درمانی12-رشته نانوتکنولوژی پزشکی13-رشته زیست فناوری پزشکی14-رشته علوم داروهای پرتوزا و...

دروس رشته پزشکی هسته ای

دروس پایه:فیزیک عمومی، آناتومی (تشریح انسانی)، فیزیولوژی انسانی و فیزیوپاتولوژی، اخلاق پزشکی، کمک‌های اولیه و مراقبت از بیمار، اصطلاحات و کلیات پزشکی، بافت‌شناسی و آسیب‌شناسی.

دروس تخصصی:فیزیک تشعشع و مواد رادیواکتیو، آمار و ریاضی، رادیو بیوشیمی و رادیو فارماکولوژی، رادیو بیولوژی، حفاظت در برابر پرتوها، دوزیمتری پرتوها، اصول کامپیوتر، شناخت دستگاه‌های پزشکی هسته‌ای، روش‌های پزشکی هسته‌ای، اصول تاریکخانه و ارزیابی تصاویر، کارآموزی در عرصه بیمارستانی.

دانشگاه های دارای رشته پزشکی هسته ای

دولتی:علوم پزشکی بابل-علوم پزشکی کرمانشاه

پردیس های خودگردان و واحد های ازاد فاقد این رشته هستند

ظرفیت رشته پزشکی هسته ای

ظرفیت این رشته در سال نود و سه 35 نفر بوده است که 4 نفر ان مربوط به سهمیه مناطق محروم است.

حداکثر رتبه لازم برای قبولی در رشته پزشکی هسته ای(سهمیه عادی)

منطقه1:اطلاع دقیقی در دست نیست اما حدود 4000

منطقه 2:علوم پزشکی کرمانشاه:8000

منطقه 3:علوم پزشکی بابل:4000